CT to technologia zmieniania zachowań, oparta na naukowo potwierdzonej teorii uczenia się poprzez warunkowanie instrumentalne, korzystająca z pozytywnego wzmocnienia i klasycznie uwarunkowanego markera (klikera).

Bardzo to mądrze i naukowo brzmi. Ale o co chodzi?

Warunkowanie instrumentalne to jeden ze sposobów uczenia się. Polega on na tworzeniu związku pomiędzy zachowaniem a jego konsekwencjami. Zachowanie jest zawsze narzędziem ( instrumentem ) do osiągania pewnych skutków, a więc jest w poważnym stopniu kontrolowane przez swoje konsekwencje.
Żeby miały one wpływ na zachowanie, muszą być natychmiastowe. My możemy je sobie wytłumaczyć nawet jeśli takie nie są – zwierzęta nie.
Konsekwencje zachowania, które są ważne dla zwierzęcia i wpływają na to zachowanie, nazywamy WZMOCNIENIAMI bądź WYGASZENIAMI. Wyróżniamy cztery podstawowe relacje miedzy zachowaniem a jego konsekwencjami:

Wzmocnienie dodatnie ( R+ , od ang. reinforcement - wzmocnienie )

konsekwencją zachowania jest POJAWIENIE ( stąd "+" ) się czegoś (dobrego), co powoduje wzmocnienie zachowania (czyli zwiększenie jego częstotliwości).
Czyli: jeśli możemy zrobić coś, co spowoduje pojawienie się czegoś dobrego dla nas, będziemy robić to częściej

W treningu z klikerem korzystamy głównie z dodatniego wzmocnienia - jest ono najbardziej efektywne i najłatwiejsze do kontroli przez trenera, a przy tym łatwe do zrozumienia przez zwierzę.

Wzmocnienie ujemne ( R- )

konsekwencją zachowania jest ZNIKNIĘCIE ( stąd "-" ) czegoś (złego), co powoduje wzmocnienie zachowania (czyli zwiększenie jego częstotliwości).
Czyli: jeśli możemy zrobić coś, co spowoduje zniknięcie czegoś dla nas nieprzyjemnego, będziemy robić to częściej

Wzmocnienie ujemne to element tradycyjnych systemów szkolenia - coś złego (nacisk obroży, kiełzna, łydek itp.) znika gdy zwierzę zrobi to, co nas interesuje.

Wygaszenie dodatnie ( P+ , od ang. punishment - kara )

konsekwencją zachowania jest POJAWIENIE ( stąd "+" ) się czegoś (złego), co powoduje wygaszenie zachowania (czyli zmniejszenie jego częstotliwości). Popularnie nazywane karą.
Czyli: jeśli robimy coś, co powoduje pojawienie się czegoś dla nas nieprzyjemnego, przestaniemy to robić

Zdecydowanie niepolecane jako metoda szkolenia - więcej na ten temat w zakładce "o karach"

Wygaszenie ujemne ( P- )

konsekwencją zachowania jest ZNIKNIĘCIE ( stąd "-" ) czegoś (dobrego), co powoduje wygaszenie zachowania (czyli zmniejszenie jego częstotliwości ).
Czyli: jeśli robimy coś, co powoduje zniknięcie czegoś dobrego dla nas, przestaniemy to robić

"Czymś dobrym" jest w treningu z klikerem nasza uwaga - możemy ją "zabrać" w odpowiedzi na nieakceptowalne zachowanie.

Samoistne wygaszenie

Jeśli zachowanie, które dotąd było zawsze wzmacniane, przestanie być wzmacniane to może wygasnąć. Jeśli zachowanie jest wzmacniane zmiennie, to jest odporniejsze na wygaszenie (jeśli nie oczekujemy nagrody zawsze, będziemy próbować aż jej nie dostaniemy – na tym opiera się hazard) Zanim zachowanie wygaśnie, pojawia się tzw. wybuch przedeliminacyjny – zachowanie pojawia się ze zwiększoną siłą i częstotliwością. Jeśli zostanie wtedy wzmocnione, bardzo silnie się utrwali.

No dobrze. A co to jest "klasycznie uwarunkowany marker"?

Jak wspomnieliśmy, żeby konsekwencje miały wpływ na zachowanie muszą być natychmiastowe. Jednak bardzo wielu zachowań nie możemy nagrodzić natychmiast (tzn. w ich trakcie), bo jest to technicznie niewykonalne. Dlatego wprowadzamy kliker - poprzez warunkowanie klasyczne (czyli sposób uczenia się polegający na tworzeniu związków między bodźcami) tworzymy związek klik=nagroda. Dzięki temu kliker staje się markerem (znacznikiem) interesującego nas zachowania, a jednocześnie mostem pomiędzy zachowaniem a nagrodą (klikamy w momencie zachowania, a potem mamy trochę czasu, żeby dostarczyć nagrodę).